ნანა ზაზაძე
ეკონომიკის დოქტორი, ასოცირებული პროფესორი
სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, კავკასიის საერთაშორისო უნივერსიტეტი
აბსტრაქტი
თანამედროვე გლობალიზებულ ეკონომიკურ გარემოში ინვესტორები საინვესტიციოდ დიდ ყურადღებას აქცევენ საგადასახადო სისტემის იურისდიქციებს და ბიზნეს რისკებს. ქვეყნები, სადაც მაღალია პოლიტიკური და ეკონომიკური არასტაბილურობა და დაბალია ინვესტიციების დაცვის მექანიზმები, ხშირად ეჯახებიან ინვესტორების ნაკლებობას. ასეთ პირობებში, მთავრობები მიმართავენ საგადასახადო სტიმულებს, რათა უცხოური კაპიტალი მოიზიდონ.
საქართველოს მაგალითი კარგად ასახავს ამ პროცესს. ბოლო წლების განმავლობაში საქართველოში განხორციელდა საგადასახადო რეფორმები, რომლებიც მიზნად ისახავდა საგადასახადო ტვირთის შემცირებას და ბიზნესისთვის უფრო მიმზიდველი გარემოს შექმნას. თუმცა, ეკონომიკური და პოლიტიკური გამოწვევების ფონზე, მაღალი რჩება საბანკო სესხების საპროცენტო განაკვეთები. მაღალი საპროცენტო განაკვეთები ასახავს ეკონომიკურ გაურკვევლობას და ზრდის ბიზნესის ფინანსურ რისკებს, რაც უარყოფითად აისახება ინვესტიციების მოცულობაზე და ზრდაზე.
კვლევის მიზანია, ემპირიულად დაადასტუროს კავშირი დაბალ გადასახადებსა და მაღალ ბიზნეს რისკებს შორის, განსაკუთრებით საბანკო საპროცენტო განაკვეთების ფონზე. კვლევა აჩვენებს, რომ მიუხედავად დაბალი გადასახადებისა, მაღალი ბიზნეს რისკები და საპროცენტო განაკვეთები მნიშვნელოვნად აფერხებენ ინვესტიციების მოზიდვას. სტატისტიკური მონაცემების ანალიზი ხსნის, თუ როგორ მოქმედებს საგადასახადო სტიმულები ისეთ ქვეყნებში, როგორიც საქართველოა.
კვლევა გამოიყენებს სხვადასხვა ეკონომიკურ და ფინანსურ მაჩვენებლებს, რომლებიც ასახავს საგადასახადო პოლიტიკას, ბიზნეს რისკებს და საბანკო სესხების პირობებს. კვლევის შედეგად მიღებული დასკვნები მოამზადებს რეკომენდაციებს ეკონომიკური პოლიტიკის მიმართულებით, რომელიც ხელს შეუწყობს საინვესტიციო კლიმატის გაძლიერებას და ეკონომიკური განვითარების ხელშეწყობას საქართველოში.
საკვანძო სიტყვები: ბიზნეს რისკები,გადასახადები,საპროცენტო განაკვეთები, ინვესტიციები
JEL: H25; E44; F21
DOI: 10.52244/c2025.33
გამოყენებული ლიტერატურა
Arezki, R., & Brückner, M. (2012). Commodity windfalls, democracy and external debt. The Economic Journal, 122(561), 848–866. (https://doi.org/10.1111/j.1468-0297.2012.02508.x
Dunning, J. H. (1988). The eclectic paradigm of international production: A restatement and some possible extensions. Journal of International Business Studies, 19(1), 1–31
(https://doi.org/10.1057/palgrave.jibs.8490372)
Hellman, J. S., Jones, G., & Kaufmann, D. (2003). Seize the state, seize the day: State capture and influence in transition economies. Journal of Comparative Economics, 31(4), 751–773.
https://doi.org/10.1016/j.jce.2003.09.006)
La Porta, R., Lopez-de-Silanes, F., Shleifer, A., & Vishny, R. W. (1998). Law and finance. Journal of Political Economy, 106(6), 1113–1155. (https://doi.org/10.1086/250042)
Levine, R. (2005). Finance and growth: Theory and evidence. In P. Aghion & S. Durlauf (Eds.), Handbook of Economic Growth (Vol. 1B, pp. 865–934). Elsevier. (https://doi.org/10.1016/S1574-0684%2805%2901012-9)
OECD. (2021).Tax competitiveness index 2021. Organisation for Economic Co-operation and Development. (https://www.oecd.org)
Transparency International. (2023). Corruption Perceptions Index. https://www.transparency.org/en/cpi)
World Bank. (2023). Global financial development database. (https://databank.worldbank.org)
World Bank. (2024). Global financial development database. (https://databank.worldbank.org)
World Justice Project. (2023). Rule of Law Index. (https://worldjusticeproject.org/rule-of-law-index/)
პირდაპირი უცხოური ინვესტიციები საქართველოში, საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური, 2024წ. https://www.geostat.ge/media/74771/FDI