დავით შავიანიძე
ასოცირებული პროფესორი, აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტი
გიორგი ღავთაძე
პროფესორი, აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტი
აბსტრაქტი
თანამედროვე პირობებში ეკონომიკურ კეთილდღეობაზე ეროვნული ტრადიციებთან და მათგან გამომდინარე ინდივიდუალური ქმედებებთან ერთად გავლენას ახდენს სხვადასხვა ფაქტორები: რესურსებზე წვდომა, შემოსავლების უთანასწორობა და სოციალური დაცვა, ფინანსური წიგნიერება და ასე შემდეგ.
საზოგადოებისა და პიროვნების ურთიერთგანმაპირობებელი ქმედებები, ყოველთვის იყო დამახასიათებელი ჩვენი ქვეყნის ყოველდღიურობისთვის და, არამარტო, ეკონომიკურ ასპექტში. თანამშრომლობისა და რისკების გაზიარების კულტურა, ინკლუზიურობა, სამართლიანი დაბეგვრა, გენდერული თანასწორობა და სხვა, უზრუნველყოფდა არა მხოლოდ ქვეყნის ძლიერი ეკონომიკისა და ოჯახის „გამართული ყოფის“ საფუძველს (ყველა მოქალაქისთვის სარგებლის მომტანი პროდუქტიულობისა და საერთო კეთილდღეობის ხელშეწყობით), არამედ აყალიბებდა ეროვნულ ცნობიერებასა და ქმნიდა სახელმწიფოებრიობის საფუძველს.
იმის გასაგებად, აუმჯობესებს, თუ არა პოლიტიკა ცხოვრებას, ჩვენ უნდა გავიხედოთ „მშპ-ს მაჩვენებელს მიღმა“ და განვიხილოთ ეკონომიკური, სოციალური და გარემოსდაცვითი შედეგების უფრო ფართო სპექტრი ადამიანებისთვის. ეს, ასევე, საშუალებას გვაძლევს გავიგოთ, თუ რა არის მნიშვნელოვანი ადამიანებისთვის და რა ამოძრავებს მათ ქცევას.
ამასთან, აუცილებლად მიგვაჩნია საკითხის ისტორიულ ჭრილში განხილვა, რაც პროცესსა და მის შედეგებზე დაკვირვების შესაძლებლობას მოგვცემს.
საჭიროა შევისწავლოთ ის ინდიკატორები, რომლებითაც ფასდებოდა ინდივიდების, ოჯახების, საზოგადოების, სახელმწიფოს და, რაც მთავარია, მომავალი თაობების კეთილდღეობა, განსაკუთრებით, ღრმა ცვლილებებისა და ტრანსფორმაციების დროს. სწორედ ეს გახდა კვლევის მიზანი წინამდებარე სტატიის ფარგლებში.
მიზნის მისაღწევად, გამოყენებულ იქნა საქართველოს სხვადასხვა მხარეში მოპოვებული ეთნოგრაფიული (რწმენის ამსახველი, „სახლი-სახლობის“, „დაცვითი“, „შრომის, წარმოების ალღოიანად მართვის“, ტრაპეზობის, „უფროსის ლუკმის“ „ერთი ჯამის“ შესახებ და სხვა) მასალები, რომლებიც ასახავენ საქართველოს სხვადასხვა ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მხარეების მკვიდრთა სოციალურ-ეკონომიკურ ყოფას, მეურნეობრიობის გაძღოლის ისტორიულ გამოცდილებას, ეკონომიკურ თანამშრომლობას და სხვა თანამდევი, ყოფითი საკითხების დარეგულირების გამოცდილებას, როგორც ოჯახში, ისე საზოგადოებაში.
საკვანძო სიტყვები: ეკონომიკური კეთილდღეობა; ეროვნული ტრადიციები; სოციალური კაპიტალი; ეთნოგრაფიული ანალიზი; ინკლუზიური განვითარება
JEL: I31; Z13; N35
DOI: 10.52244/c2025.36
გამოყენებული ლიტერატურა
აბზიანიძე ზ. ელაშვილი ქ. (2011),სიმბოლოთა ილუსტრირებული ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., „ბაკმი“, 2011
აბულაძე ი. (1973), ძველი ქართული ენის ლექსიკონი (მასალები). თბ., „მეცნიერება“, 2008
ბერიძე ვ. (1912), სიტყვის კონა იმერულ და რაჭულ თქმათა; Беридзе В. Грузинcкiй (картскiй) глоссарiй. С.-Петербургъ, 1912
გუსტავ ლე ბონი, ბრბოს ძირითადი მახასიათებლები და მისი მენტალური ერთობის ფსიქოლოგიური კანონი, https://akti.ge/2024/12/14/
თუმანიშვილი დ. (1909), ქართული „დარბაზის და სატაძრო ხუროთმოძღვრების ისტორიისთვის”. საქართველოს სიძველენი, ტ. II, თბ., 1909. გვ. 25-34
ლეჟავა ს. (2019), დარბაზის სტრუქტურულ-სემანტიკური ანალიზის ცდა. საქართველოს სიძველენი. თბ., 2019
ლომსაძე-კუჭავა მ. (2006), საბაზრო ეკონომიკა. თბ., „სტუ გამომცემლობა“, 2006
ნადირაძე ე. (2019), „ქართული დარბაზულ ერდოგვირგინიანი სახლი“. საქართველოს სიძველენი. თბ., 2019
ოსაძე თ. (2025), „ღარიბები“ საქართველოს ეკონომიკურ სისტემაში”. ავტორეფერატი ეკონომიკის დოქტორის აკადემიური ხარისხის მოსაპოვებლად. ქუთაისი, 2025
საქართველოს სიძველენი, (1909), ექვთიმე თაყაიშვილის რედაქციით. ტ. II, თბ., 1909
სურგულაძე ირ. (2003), მითოსი, კულტი რიტუალი საქართველოში. თბ., „თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა“, 2003
Сумбадзе Л. 1960, Грузинские дарбази, Тб., 1960;
უზნაძე დ. (1949), განწყობის ფსიქოლოგიის ექსპერიმენტული საფუძვლები, „ფსიქოლოგიის ინსტიტუტის შრომები“, თბ., 1994
ფუტკარაძე, ტ., შავიანიძე, დ. (2011), „ქართველთა შობა ახალი წელი და მეკვლე“. ქართველური მემკვიდრეობა, ტომი XV. 2011. გვ. 247-267
ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი. რედ. რ. მეტრეველი. 2011. http://www.nplg.gov.ge/gwdict/index.php?a=term&d=39&t=4366
ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონი, https://www.ena.ge/explanatory-online
ქევხიშვილი ალ. ქართული სუფრა ტრანსფორმაციის მომენტში, https://studentresearch.iliauni.edu.ge/qarthuli-suphra-transphormatsiis-protsesshi/
ღლონტი ა. (1974), ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა. თბ., „განათლება“, 1974 http://www.nplg.gov.ge/gwdict/index.php?a=term&d=56&t=57175
ჩიქოვანი თ. (1955),
ჩიქოვანი თ (1967), ამიერკავკასიის ხალხურ საცხოვრებელ ნაგებობათა ისტორიიდან. თბ., 1967
ჩუბინაშვილი გ (1926-1917), ქართლის დარბაზი, ნაკვ. 1-4. ტფ., 1926-1927;
ჭინჭარაული ნ. საუბრები თემაზე: „დარბაზი“. https://www.georgianart.ge/index.php/ka/2010-11-29-22-37-55/164-2014-06-05-09-57-08.html
ჭიაბრიშვილი ნ. (2009), „წარმოსახვის როლი თემის “საოჯახო ეკონომიკა და გენდერი” სწავლებისას“, https://geoeconomics.ge/?p=4095